اصلىترين نسخه‌ى نظام اسلامى معرفى مىكنند . در يك بررسى كلى - با توجه به شيوه‌ى بيان وى در مباحث ولايت فقها و مواضع فقهى - سياسى ايشان ، با عنايت به طرح ضرورت تشكيل حكومت اسلامى ، ماهيت و منشأ مشروعيت آن در عصر غيبت و جايگاه رهبرى در يك نظام اسلامى و ارتباط آن با مردم ، مىتوان در انديشه‌هاى فقهى ، سياسى وى به بررسى ولايت انتصابى فقيهان در نظام اسلامى و قلمرو حكومت پرداخت . مواضع آيت الله گلپايگانى پيرامون فرهنگ استعمارى غرب و صهيونيست‌ها آيت الله گلپايگانى قدّس سرّه با وارد كردن فقه سياسى در مجموعه‌ى فقه عملى اسلام ، به تحليل و توصيف امور سياسى اجتماعى جامعه‌ى اسلامى ايران پرداخته ، آن‌گاه از طريق فقه سياسى به ارزيابى عمل سياسى مسلمانان مىپردازد . در مواضع سياسى - اجتماعى ايشان ، فقه سياسى نوع رابطه‌ى ميان مردم و نظام سياسى اسلام را تبين مىكند . آيت الله گلپايگانى قدّس سرّه با توجه به خصوصيات فرهنگى و زبانى جامعه‌ى اسلامى به ارزيابى عمل سياسى مسلمانان پرداخته در اين باره چنين مىنويسد : « اين چه مملكت اسلامى است كه آموزگار و دبيران نمىتوانند به طور آزاد اطفال را به تعاليم و عقائد دينى تربيت نمايند ، كه صداى شكايت دانشجويش از جهت جهل به حقايق اسلام را يكى از دورترين نقاط دنيا بلند شود و به جايى نرسد ؟ چرا هيأت حاكمه بر عواقب وخيم اين مطالب فكر نمىكند . » « 1 » در فرهنگ ايرانى در زمان پهلوى به جاى اين‌كه تأكيد بر فقه مذهب جعفرى - از طهارت گرفته تا ديات كه ناظر بر اداره‌ى يك كشور ، يك جامعه و اداره‌ى يك نظام است - بشود ، تأكيد بر بخش‌هاى غير دينى ، مىشد . « در چنين موقعيتى كه مطبوعات ، جرايد و وسايل انتشار اخبار در اختيار ملت مسلمان ايران نيست . . . از پيشرفت تبليغات اسلامى جلوگيرى و ممانعت مىشود . . . مقابل اراده و خواسته‌هاى ملت ايستاده و به مقدسات اسلامى و

--> ( 1 ) . اسناد انقلاب اسلامى ، ج 1 ، انتشارات مركز اسناد انقلاب اسلامى ، تهران 1374 ، صص 112 - 116